Order ijrosining xususiyatlari
Har qanday operatsiyani ijro etish ma’lum vaqt talab qiladi. Treyder savdo bitimini ochish uchun order berganda (terminaldagi tugmani bosganda), uning joylashgan joyi va eng yaqin serverga bog‘liq holda, ushbu so‘rovni serverga yuborish uchun vaqt ketadi (masalan, 50 dan 100 ms gacha). Keyin order ijro etilish navbatiga qo‘yiladi, bu ham biroz vaqt oladi. Biz so‘rov va ijro lahzalari o‘rtasidagi vaqtni optimallashtirish va qisqartirish ustida doimiy ravishda ishlayotgan bo‘lsak-da, uni nolga tushirish imkonsizdir.
Terminalda siz ko‘rayotgan narx ham serverdan terminalga yetkazib berilishi kerak. Shunday qilib, u terminalga yetib borguncha, narx allaqachon eskirgan bo‘lishi mumkin, kamida yetkazib berish vaqti tufayli. Shunga ko‘ra, so‘rov narxi serverdagi haqiqiy narxdan va ijro narxidan farq qilishi mumkin.
Narxning sirg‘alishi (slippage) ham ijobiy, ham salbiy bo‘lishi mumkin va ularning nisbati taxminan 50 gacha 50 ni tashkil etadi.
Volatillik qanchalik past bo‘lsa, kotirovkalar shunchalik kam yangilanadi, demak narxning sakrashlari shunchalik kam bo‘ladi va sirg‘alishlar ham kamayadi. Biroq, volatillik keskin oshganda, narxning sirg‘alishi muqarrar bo‘lib qoladi.
Sirg‘alishi (Slippage) bu orderning treyder tomonidan ko‘rsatilgan darajadan farqli bo‘lgan narxda ijro etilishidir.
Sirg‘alish "gep" (gap) atamasi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, bu keyingi kotirovka oldingisidan bir nechta punktga farq qiladigan narx o‘zgarishidir.
Sirg‘alish ko‘pincha quyidagi holatlarda yuz beradi:
Savdo kunining oxirida, chunki bunday lahzalarda ko‘plab marketmeykerlar o‘sha daqiqalarda savdoni shunchaki to‘xtatganligi sababli likvidlik nihoyatda past bo‘ladi;
Istalgan mamlakatdagi bayram kunlarida, chunki bozor ishtirokchilari kamligi sababli likvidlik pasayadi;
Muhim yangiliklar e’lon qilinayotganda. Yangilik ma’lum bir instrumentga qanchalik katta ta’sir ko‘rsatsa, tegishli instrumentlar uchun spred shunchalik kengayadi.
Iqtisodiy hodisalar kalendaridan topish mumkin bo‘lgan bozor voqealarini hisobga olish juda muhimdir. Yangiliklar va voqealar spredning sezilarli darajada kengayishiga olib kelishi mumkin, bu esa savdo bitimining grafikdagi narxdan sezilarli darajada farq qiladigan narxda ochilishi yoki yopilishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Boshqacha aytganda, yuqori volatillik yoki past likvidlik davrida terminalga kelib tushadigan kotirovkalar bir-biridan katta farq qiladigan vaziyat yuzaga kelishi mumkin. Bu savdo bitimlarining orderda belgilanganidan farqli narxlarda ijro etilishiga olib keladi.
Narx belgilangan darajaga yetganda, order ijroga tayyor deb belgilanadi va faollashgandan keyingi birinchi mavjud narxda ijro etiladi.
Stop Loss misoli
Tasavvur qiling, siz EUR/USD juftligi bo‘yicha 1.04000 narxda sotib olish bitimini ochdingiz va Stop Loss darajasini 1.03900 qilib belgiladingiz.
Har oyning birinchi juma kunida Non-Farm Payroll (NFP) ma’lumotlari e’lon qilinadi, bu AQShning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlaridan biridir. U qishloq xo‘jaligidan tashqari iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida qanya yeni ish o‘rinlari yaratilganini ko‘rsatadi.
Yangilik e’lon qilinganda narxning keskin harakati, masalan, 1.0399 dan 1.03800 gacha sodir bo‘ldi deb hisoblaylik.
Gep (gap) yuz bergani sababli, ya’ni 1.0399 dan keyingi keyingi kotirovka 1.03800 bo‘lgani uchun, sizning bitimingiz Stop Loss darajasiga yetganda gepdan keyingi birinchi mavjud narxda, ya’ni 1.03800 da yopiladi.
Gep vaqtida narx sirg‘alishi ehtimolini istisno qibly bo‘lmaydi, chunki bunday sirg‘alishlar texnik xatolar emas, balki real bozor sharoitlarini to‘liq aks ettiradi.
Shuningdek, e’tibor bering, bozor orderlari Market Execution texnologiyasi yordamida ijro etiladi. Bu sotib olish yoki sotish tizimi bo‘lib, u order hajmiga qarab likvidlik provayderlaridan hajmlarni avtomatik ravishda birlashtiradi va ushbu hajmning ijro narxini hisoblab, uni treyder terminaliga qaytaradi.
Order ijro etilayotgan vaqtda mavjud bo‘lgan hajm cheklangan bo‘lgani uchun, bu narx siz terminalda pozitsiyani ochish lahzasida ko‘rgan narxdan farq qilishi mumkin. Shunday qilib, savdo bitimining hajmi hamda uning ijro narxi va tezligi o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik mavjud.
Order hajmini kamaytirish aniq ijro etilish ehtimolini oshirishi mumkin, ammo buni kafolatlay olmaydi, ayniqsa yangiliklar e’lon qilinishi paytidagi yuqori volatillik va past likvidlik davrida.
Iltimos, yodda tuting, boshqa treyderlarning so‘rovlari sizniki bilan parallel ravishda qayta ishlanadi, bu esa har bir alohida savdo bitimining ijro narxiga bevosita ta’sir qiladi.